AI револуцијата почна: Илјадници работни места исчезнуваат, експертите предупредуваат на нова реалност

Со години вештачката интелигенција беше претставувана како технологија што ќе ја олесни работата, ќе ја зголеми продуктивноста и ќе им остави повеќе простор на луѓето за креативност и развој. Но 2026 година сè појасно покажува и една поинаква реалност – AI повеќе не е само алатка што помага, туку станува фактор што директно влијае врз пазарот на трудот и врз иднината на многу професии.

Најновиот сигнал пристигнува од банкарскиот сектор. Глобалната банка Standard Chartered најави дека до 2030 година ќе укине околу 7.800 работни места, што претставува приближно 15 проценти од административните и помошните позиции во рамки на поширок процес на автоматизација и интеграција на вештачка интелигенција.

Иако компанијата нагласува дека станува збор за промена на начинот на работа, а не само за намалување на трошоците, пораката што ја испраќа е јасна – AI повеќе не е експеримент во лабораторија, туку стратегија што веќе се носи во управните одбори на најголемите светски компании.

Слични процеси се забележуваат и во технолошката индустрија. Според податоци на WebMind, до мај 2026 година во технолошкиот сектор веќе биле регистрирани над 135.000 отпуштања, додека платформата TrueUp наведува дека бројката веќе надминала 142.000 погодени работници.

Посебно внимание предизвика компанијата Мета на Марк Цукерберг. Според објавените информации, компанијата влегла во нова фаза на реструктурирање поврзана со стратегијата за вештачка интелигенција. Во претходните процеси околу 10 проценти од работната сила биле отпуштени, а околу 7.000 вработени биле пренасочени кон AI иницијативи.

Компаниите најчесто не тврдат дека вештачката интелигенција директно ги заменува луѓето. Наместо тоа, се користат термини како „реорганизација“, „реструктурирање“, „намалување на менаџерските слоеви“ или „оптимизација“. Но за луѓето кои остануваат без работа, терминологијата не ја менува реалноста.

Во исто време, компаниите нагласуваат дека AI отвора и нови професии – инженери за модели, аналитичари на податоци, AI продукт-менаџери, експерти за автоматизирани процеси и безбедносни системи.

Но аналитичарите предупредуваат дека постои сериозна нерамнотежа: работните места што исчезнуваат не секогаш можат лесно да се заменат со новите што се создаваат.

Административни работници, оператори, аналитичари на документи, корисничка поддршка и голем дел од таканаречените „back-office“ позиции не можат преку ноќ да станат AI инженери.

Експертите предупредуваат дека најголемата промена можеби не е бројот на отпуштените луѓе, туку чувството на несигурност кај оние што остануваат на работа.

Сè повеќе луѓе денес не се прашуваат само дали добро ја извршуваат работата, туку и дали нивната професија воопшто ќе постои во следните неколку години.

Посебно чувствителни би можеле да бидат помалите пазари како Македонија. Аутсорсинг компаниите, финансиските услуги, маркетинг секторот, IT индустријата и административните тимови би можеле да почувствуваат дополнителен притисок доколку големите светски корпорации одлучат дел од процесите целосно да ги автоматизираат.

Сè повеќе експерти предупредуваат дека идниот предизвик нема да биде дали луѓето ќе користат вештачка интелигенција, туку кој ќе има можност да ја искористи технологијата за да ја зголеми својата вредност и кој ќе стане жртва на новата ера на автоматизација.

Пазарот на труд очигледно влегува во период на длабоки промени – и прашањето веќе не е дали вештачката интелигенција ќе го промени светот на работата, туку колку брзо тоа ќе се случи.